Een search engine, in het Nederlands: "Zoekmachine", is een tool die men kan gebruiken wanneer men op zoek is naar bepaalde informatie in een collectie. Die collectie kan bijvoorbeeld een bibliotheek, het internet of een eigen verzameling zijn. De meest gekende zoekmachine of search engine ter wereld is momenteel Google.

Tegenwoordig staat de term search engine vooral gelijk aan een webdienst waarmee gebruikers aan de hand van een aantal trefwoorden informatie kunnen opzoeken op het internet.

Het grote voordeel die search engines hebben tegenover webgidsen of startpagina's is het feit dat er zeer weinig menselijke tussenkomst nodig is. Het opbouwen van de achterliggende database en sorteren van de gevonden sites gebeurd volledig automatisch aan de hand van een algoritme.

Het actief (op)zoeken van websites gebeurt door middel van een robot/spider. Dit zijn programma's die constant het internet afschuimen opzoek naar informatie. Wanneer ze op een website komen downloaden ze alle gegevens van die site. Het gaat dan voornamelijk over woorden en links.

De gevonden links worden opnieuw aan de spider doorgegeven zodat die op zoek kan gaan naar nieuwe sites. De gevonden woorden komen terecht in een enorme database.

In een eerste fase werkten de zoekmachines zeer eenvoudig. Ze maakten gebruik van de kernwoorden die de webmasters zelf opgaven. De webmasters hadden dit natuurlijk snel door en gaven kernwoorden aan de spiders door die veel publiek naar hun website zouden lokken, ook al had hun website niets met dat kernwoord te maken.

Beetje bij beetje worden de algoritmes van de zoekmachines bijgewerkt. Een mooi voorbeeld hiervan is de zoekmachine Google. Zo gaat Google ondermeer na hoeveel keer er op het internet een link is gevonden naar jouw website. Hoe meer links gevonden zijn, hoe populairder jouw website.

Het aantal zoekmachines die gebruik maakt van een zoekspider zijn eerder beperkt. Internationaal zijn er enkele grote spelers zoals Google, Teoma, Windows Live Search en Yahoo.

Daarnaast bestaat er ook een andere groep search engines, de zogenaamde meta-zoekmachines. Dit zijn search engines die gebruik maken van de resultaten van andere search engines.

Search engines zijn voornamelijk bedoeld om op zoek te gaan naar informatie via het HTTP-protocol. Deze informatie kan bekeken worden in een standaard browser. Daarnaast zijn er ook search engines die op zoek gaan naar informatie in bijvoorbeeld nieuwsgroepen.

De bedrijven achter de zoekmachines worden ook steeds inventiever om winsten te genereren uit hun zoekdiensten. Zo kan je bij een aantal zoekmachines betalen om hoger te scoren. In een eerste fase stonden zowel de betalende als niet-betalende resultaten door elkaar. De gebruikers van de zoekmachines konden dit echter niet appreciëren en daarom werd beslist om de betalende resultaten op een specifieke plaats, bijvoorbeeld rechts, weer te geven. Je ziet dit bijvoorbeeld via de tekst 'Gesponserde koppelingen'.

De adverteerders moeten voor een gesponsorde koppeling meestal betalen via een 'pay per click' of 'opbod' systeem.

Binnen de wereld van de search engines is Google de marktleider. Andere zoekmachines moeten daardoor op zoek gaan naar een andere reden van bestaan. Ze doen dit door zich bijvoorbeeld te specialiseren in zoekresultaten voor een bepaald zoekgebied. Ze beloven dan betere resultaten dan een algemene search engine naar boven te halen voor dat gebied .

Search engines bieden veel voordelen, maar er zijn echter ook een aantal nadelen die naar boven komen. Zo wordt het door de grote hoeveelheid aan aangeboden data zeer moeilijk om doelgericht op zoek te gaan in een bepaald gebied. Ook zoeken in een andere taal dan het Engels kan wel eens problemen geven. Doordat zoekmachines ook proberen het volledige internet in kaart te brengen kunnen ze in de toekomst problemen omtrent de privacy opleveren.

Hieronder vind je nog een lijst met een aantal interessante zoekmachines:

- AllTheWeb - Internationale zoekmachine
- Altavista - Oude zoekmachine, tegenwoordig gebaseerd op Yahoo
- Ask - Hier kan je vragen stellen en dan wordt er info voor je gezocht
- Baidu - China
- Del.icio.us - Moderne zoekmachine uitgevonden door Yahoo, gebaseerd op een social bookmarking technologie.
- Google - Wordt gezien als de populairste zoekmachine in veel landen
- Lycos - De eerste zoekmachine uit 1994
- Prolifesearch - De eerste pro-life zoekmachine
- Windows Live Search - Internationale zoekmachine van Microsoft
- Yahoo - Internationale zoekmachine